Zbigniew Gołębiewski

10 lat białostockiej spalarni. Jak zmienił się system gospodarowania odpadami w mieście?

Gościem Radia Jard był Zbigniew Gołębiewski, rzecznik prasowy miejskiej spółki LECH, zarządzającej Zakładem Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Białymstoku. Rozmowa była okazją do podsumowania 10 lat funkcjonowania spalarni odpadów, jej znaczenia dla miasta oraz planów na przyszłość.

Od pomysłu do realizacji – długa droga inwestycji

Historia białostockiej spalarni formalnie rozpoczęła się 1 stycznia 2016 roku, kiedy spółka LECH przejęła gotową instalację po dwuletnim okresie budowy. Sam pomysł sięga jednak znacznie wcześniej. Już po 2006 roku, wraz ze zmianami w prawie unijnym, władze miasta zaczęły szukać nowoczesnych rozwiązań dla gospodarki odpadami.

Celem było ograniczenie składowania śmieci i stworzenie systemu, który pozwoli nie tylko je przetwarzać, ale także odzyskiwać energię. Spalarnia stała się jednym z kluczowych elementów całego systemu, obok sortowni, kompostowni i zakładu w Hryniewiczach.

Jedna z pierwszych takich instalacji w Polsce

Białystok był jednym z pierwszych miast, które zdecydowały się na tak odważną i kosztowną inwestycję. Proces przygotowania dokumentacji i uzyskiwania pozwoleń trwał ponad cztery lata, a sama budowa kolejne 25 miesięcy.

Instalacja w Białymstoku znalazła się w gronie sześciu miast w Polsce, które otrzymały wysokie dofinansowanie unijne na budowę nowoczesnych spalarni odpadów. Dziś w kraju działa 11 takich instalacji, a białostocka może przetwarzać do 120 tysięcy ton odpadów rocznie.

Skala, którą łatwiej sobie wyobrazić

W ciągu 10 lat działalności spalarnia przetworzyła ponad milion ton odpadów. Jak obrazowo tłumaczył Zbigniew Gołębieski, objętościowo to ilość, która wypełniłaby niemal 10 stadionów miejskich, takich jak obiekt, na którym swoje mecze rozgrywa Jagiellonia Białystok.

Energia ze śmieci dla miasta

Spalarnia w Białymstoku to nie tylko zakład unieszkodliwiania odpadów, ale także nowoczesna elektrociepłownia. W ciągu dekady wyprodukowała ponad 3,3 mln gigadżuli ciepła, co pokrywa od 7 do 10 procent rocznego zapotrzebowania miasta na ciepło systemowe.

Dodatkowo wytworzono 450 tys. megawatogodzin energii elektrycznej, która zasila m.in. oświetlenie uliczne, szkoły, przedszkola, urzędy i placówki miejskie. Dzięki temu miasto może kupować energię taniej — w ubiegłym roku oszczędności wyniosły około 4 mln złotych.

Niższe opłaty za odbiór odpadów

Jednym z najważniejszych efektów funkcjonowania spalarni są niskie opłaty za odbiór śmieci. Jak podkreślał rzecznik spółki LECH, Białystok od lat znajduje się w czołówce miast z najniższymi stawkami w Polsce.

W czasie, gdy w wielu gminach – zwłaszcza po zmianach zasad segregacji w latach 2018–2020 – ceny rosły nawet o kilkaset procent, mieszkańcy Białegostoku nie odczuli gwałtownych podwyżek.

Bezpieczna i stale kontrolowana instalacja

Obawy mieszkańców dotyczące zanieczyszczeń czy uciążliwości zapachowych pojawiały się głównie na etapie planowania inwestycji. Po 10 latach funkcjonowania spalarnia jest postrzegana jako bezpieczny i nowoczesny obiekt.

Instalacja wyposażona jest w zaawansowany system oczyszczania spalin, a emisje są na bieżąco monitorowane — zarówno przez pracowników zakładu, jak i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, który ma stały dostęp do danych online. Obowiązujące normy są znacznie bardziej rygorystyczne niż w przypadku tradycyjnych elektrociepłowni.

Zwiedzanie spalarni i dni otwarte

Zakład regularnie otwiera się na mieszkańców. Organizowane są wycieczki dla szkół, studentów i grup zorganizowanych, a także dni otwarte, podczas których można zobaczyć instalację „od środka”.

Z okazji 10-lecia działalności odbywało się nawet nocne zwiedzanie spalarni, podświetlonej kolorowym światłem. Kolejna taka okazja pojawi się już wkrótce — w ramach licytacji WOŚP, której zwycięzca będzie mógł zwiedzić zakład nocą wraz z grupą towarzyszącą.

Aquapark zasilany energią ze spalarni

W rozmowie pojawił się również temat planowanego parku wodnego, który ma powstać w bezpośrednim sąsiedztwie spalarni. Obiekt będzie zasilany energią cieplną i elektryczną produkowaną w zakładzie, co znacząco obniży koszty jego funkcjonowania.

Trwa wybór projektu koncepcyjnego, a zakończenie inwestycji planowane jest do końca 2028 roku. Wśród zapowiadanych atrakcji są baseny rekreacyjne, strefa saun, zjeżdżalnie oraz basen olimpijski.