Białystok uczcił 86. rocznicę pierwszej wywózki na Sybir

10 lutego 2026 roku w Białymstoku odbyły się uroczystości upamiętniające 86. rocznicę pierwszej masowej deportacji obywateli Rzeczypospolitej na Sybir. Hołd ofiarom represji sowieckich oddali przedstawiciele władz samorządowych, służby mundurowe, harcerze oraz mieszkańcy miasta.

Kwiaty i znicze złożono w najważniejszych miejscach pamięci związanych z losami Sybiraków: pod Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka przy ul. Piastowskiej, Pomnikiem-Znakiem Pamięci Polskiej Golgoty Wschodu przy Dworcu Fabrycznym oraz przed Pomnikiem Matki Sybiraczki, znajdującym się przy wejściu do Muzeum Pamięci Sybiru. W uroczystościach uczestniczyli m.in. zastępcy prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki i Tomasz Klim.

– Naszym obowiązkiem jest nigdy nie zapomnieć o tych wszystkich, którzy padli ofiarą represji Stalina tylko dlatego, że byli Polakami – podkreślił Rafał Rudnicki, zwracając uwagę na znaczenie historycznej pamięci, szczególnie w kontekście współczesnych wydarzeń za wschodnią granicą Polski.

Wieczorem, o godzinie 17.00, wzdłuż torów przed Muzeum Pamięci Sybiru zapłonęły światła pamięci – symboliczny gest przypominający o deportacjach i tragicznych losach zesłańców.

Pierwsza fala masowych wywózek rozpoczęła się w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku. Sowieckie NKWD deportowało wówczas około 140 tysięcy osób z okupowanych terenów wschodnich II Rzeczypospolitej. Na Syberię i w głąb Związku Sowieckiego trafiali m.in. osadnicy wojskowi, urzędnicy, kolejarze, leśnicy, policjanci i ich rodziny. Wielu deportowanych zmarło już w trakcie transportu, a tysiące nigdy nie wróciły do kraju.

Historycy podkreślają, że cztery wielkie fale deportacji z lat 1940–1941 miały na celu wyniszczenie polskich elit i trwałe podporządkowanie Kresów Związkowi Sowieckiemu. Szacuje się, że łącznie wywieziono od kilkuset tysięcy do ponad miliona osób.

Pamięć o Sybirakach jest w Białymstoku szczególnie żywa. W mieście działa Muzeum Pamięci Sybiru – jedyna taka placówka w Polsce. Co roku organizowane są również wydarzenia upamiętniające zesłańców, m.in. Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru czy Bieg Pamięci Sybiru, którego kolejna edycja odbyła się w miniony weekend.

Źródło: Urząd Miejski w Białymstoku