Zdrowe rozmowy: Julia Nowowiejska
Latem częściej wystawiamy skórę na działanie słońca – i nie zawsze robimy to rozsądnie. O tym, dlaczego nie istnieje coś takiego jak „zdrowe opalanie”, jak rozpoznać czerniaka i kiedy należy udać się do dermatologa, mówiła w Radiu JARD dr hab. Julia Nowowiejska z Kliniki Dermatologii i Wenerologii USK oraz Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
- Nie istnieje bezpieczne opalanie – każda nadmierna ekspozycja na słońce to ryzyko rozwoju nowotworów skóry.
- Czerniak może być trudny do zauważenia, dlatego warto regularnie badać skórę, najlepiej dermatoskopowo.
- Profilaktyka to podstawa – kremy z filtrem, odpowiedni ubiór i unikanie słońca w godzinach szczytu mogą uratować życie.
Jak tłumaczy dr hab. Julia Nowowiejska, opalanie – nawet to „z umiarem” – nie jest bezpieczne. Każda ekspozycja na promieniowanie UV zwiększa ryzyko powstania nowotworów skóry, w tym najgroźniejszego – czerniaka. Specjalistka radzi, by unikać słońca w godzinach od 10 do 16, a wychodząc na zewnątrz – stosować kremy z wysokim filtrem, zakładać kapelusz, okulary przeciwsłoneczne i przewiewne ubrania, najlepiej w jasnych kolorach.
Ubrania z fotoprotekcją, a nawet dodatki do prania zwiększające ochronę przed UV to coraz powszechniejsze rozwiązania. – Pamiętajmy, że krem z filtrem to nie tylko plażowy niezbędnik. Powinno się go stosować codziennie, niezależnie od pogody – podkreśla dermatolożka.
Czerniak – co powinno nas zaniepokoić?
Czerniak to złośliwy nowotwór skóry, który może przyjmować różne formy – od niepozornej plamki po guzek. Może pojawić się w każdym miejscu na ciele – nawet w paznokciach czy na błonach śluzowych. Aby rozpoznać niepokojącą zmianę, warto kierować się zasadą ABCDE, która uwzględnia asymetrię, nierówny brzeg, zróżnicowanie kolorystyczne, wielkość zmiany oraz jej ewolucję w czasie.
– Im wcześniej wykryjemy czerniaka, tym większa szansa na całkowite wyleczenie – mówi dr Nowowiejska. Niestety, wiele zmian umyka uwadze, zwłaszcza jeśli są umiejscowione np. na plecach czy w owłosionej skórze głowy. Dlatego niezbędne są profilaktyczne badania dermatoskopowe – minimum raz w roku, a u osób z większą liczbą znamion nawet częściej.
Leczenie i apel o rozsądek
Leczenie czerniaka zależy od jego zaawansowania. Standardowo rozpoczyna się od chirurgicznego usunięcia zmiany i badania histopatologicznego. W przypadkach bardziej zaawansowanych możliwe są dalsze zabiegi – limfadenektomia, immunoterapia, a czasem chemioterapia. Kluczowe jest jednak wczesne wykrycie.
Julia Nowowiejska nie tylko ostrzega, ale też daje nadzieję: – Coraz więcej osób zgłasza się profilaktycznie do dermatologa. To bardzo cieszy, bo czerniak wykryty wcześnie jest całkowicie uleczalny. Ale apeluję – stosujmy kremy z filtrem każdego dnia, nie opalajmy się, badajmy swoją skórę i korzystajmy z pomocy lekarzy.