Zdrowie na fali: jak wrócić do równowagi po świętach i zadbać o zdrowie w nowym roku?
Święta Bożego Narodzenia, sylwester, spotkania rodzinne i kolejne dni wolne to czas radości, ale też… nadmiaru. Więcej jedzenia, mniej ruchu i rozregulowany rytm dnia sprawiają, że wiele osób na początku nowego roku odczuwa zmęczenie i spadek energii. Jak wrócić do zdrowego rozsądku przy stole, zadbać o formę fizyczną i psychiczną oraz nie porzucić noworocznych postanowień? O tym w audycji „Zdrowie na fali” w Radiu Jard opowiadał Tomasz Remus – epidemiolog i dietetyk z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Białymstoku.
Zdrowy rozsądek przy stole – małe porcje i przerwy
Po świątecznym okresie warto wrócić do podstawowych zasad zdrowego odżywiania. Jedną z najważniejszych jest kontrolowanie ilości spożywanego jedzenia. Nakładanie mniejszych porcji pozwala uniknąć przejedzenia, a jednocześnie daje możliwość spróbowania różnych potraw – ku zadowoleniu zarówno gości, jak i gospodarzy.
Równie istotne są przerwy między posiłkami. Organizm potrzebuje czasu na trawienie i regenerację, co zmniejsza ryzyko dolegliwości takich jak niestrawność czy uczucie ciężkości. Warto też pamiętać, aby nie spędzać całego dnia przy stole – zamiast tego lepiej wyjść na spacer, zagrać w planszówki czy po prostu zmienić aktywność.
Unikajmy bezrefleksyjnego jedzenia i nadmiaru alkoholu
Jedzenie „przy okazji”, bez zastanowienia, to jeden z głównych problemów okresu świąteczno-noworocznego. Zamiast słodzonych napojów czy alkoholu w większych ilościach, lepiej wybierać wodę. Jeśli już sięgamy po alkohol, warto ograniczyć się do symbolicznego kieliszka wina. Mniejsze porcje i świadome wybory to prosty krok w stronę lepszego samopoczucia.
Lżejsze wersje tradycyjnych potraw
Tradycyjne dania świąteczne nie muszą być bombą kaloryczną. Wystarczy zmienić techniki kulinarne. Smażone mięsa, ryby czy pierogi można zastąpić gotowaniem, duszeniem lub pieczeniem bez dodatku tłuszczu. Pomocne są także nowoczesne urządzenia kuchenne, które umożliwiają przygotowanie potraw w wersji „light”.
Dla wsparcia trawienia warto sięgać po herbaty ziołowe czy siemię lniane, które pomagają organizmowi poradzić sobie z cięższymi posiłkami.
Noworoczne postanowienia – realne cele i małe kroki
Nowy rok to czas planów i wyzwań, także żywieniowych. Kluczowe jest jednak stawianie sobie konkretnych i realistycznych celów. Zamiast ogólnego „będę jeść zdrowiej”, lepiej postanowić: „ograniczę żywność wysoko przetworzoną” lub „zamienię słodkie napoje na wodę”.
Pomocne jest planowanie zakupów i tygodniowego menu oraz wprowadzanie zmian stopniowo. Rygorystyczne diety i zbyt duże wymagania często kończą się zniechęceniem. Warto też korzystać z aplikacji internetowych wspierających planowanie diety i aktywności fizycznej. A jeśli zdarzy się gorszy dzień – nie rezygnujmy z postanowień, tylko szukajmy alternatywnych rozwiązań.
Ruch – wybieraj to, co lubisz
Aktywność fizyczna to jeden z filarów zdrowia, jednak zimą motywacja często spada. Dlatego warto wybierać takie formy ruchu, które sprawiają przyjemność – spacer, joga, taniec, a w cieplejszych miesiącach jazda na rowerze.
Zasada „mierzenia sił na zamiary” jest tu kluczowa. Zamiast wykupywać drogie karnety, które później leżą niewykorzystane, lepiej zaplanować konkretne dni i godziny aktywności oraz dostosować je do swojego trybu życia.
Zdrowie psychiczne i self-care po intensywnym okresie
Po świątecznym zamieszaniu wiele osób odczuwa zmęczenie psychiczne. Dlatego tak ważne jest dbanie o siebie – tzw. self-care. Spokój wewnętrzny, techniki relaksacyjne i ograniczenie pośpiechu mają ogromny wpływ nie tylko na psychikę, ale i na zdrowie fizyczne.
Nie można zapominać o zdrowym śnie – 7–8 godzin na dobę to podstawa regeneracji organizmu. Dopuszczalne są także krótkie drzemki, trwające około 30–40 minut. Warto ograniczać nadmiar obowiązków i dać sobie przestrzeń na odpoczynek oraz cierpliwość wobec siebie, bo zmiana nawyków wymaga czasu.
Profilaktyka zdrowotna – badania i szczepienia
Początek roku to dobry moment, aby pomyśleć o profilaktyce. Raz do roku warto wykonać podstawowe badania – morfologię krwi, badanie glukozy czy lipidogram – które pozwalają ocenić ogólny stan zdrowia.
Istotną rolę odgrywają także szczepienia ochronne. W województwie podlaskim szczególnie ważne jest szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, którego przypadki często mają ciężki przebieg i wymagają hospitalizacji. Na boreliozę szczepionki nie ma, dlatego kluczowa jest profilaktyka: odpowiedni ubiór i stosowanie repelentów podczas przebywania w lesie.
Relacje międzyludzkie też wpływają na zdrowie
Nie można zapominać o znaczeniu relacji z innymi ludźmi. Pozytywne kontakty społeczne, wsparcie bliskich i zwykła rozmowa mają ogromny wpływ na zdrowie psychiczne. Izolacja społeczna może pogłębiać problemy emocjonalne, dlatego warto dbać o kontakt z przyjaciółmi, a w razie potrzeby sięgnąć po pomoc specjalisty.
