Marta Dobrzyń, Ewa Tokajuk

Pyły wokół nas – cichy wróg układu oddechowego. Ekspertki o wpływie zanieczyszczeń na zdrowie

W audycji „Zdrowie na fali” na antenie Radia Jard poruszono temat, który dotyczy każdego z nas – wpływu pyłów na zdrowie, a szczególnie na kondycję płuc. Gośćmi programu były Marta Dobrzyń oraz dr Ewa Tokajuk z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Białymstoku. Audycja powstała we współpracy z tą instytucją.

Dlaczego warto mówić o zdrowiu płuc?

Jak podkreśliły ekspertki, wybór tematu nie był przypadkowy. 24 marca obchodzony był Światowy Dzień Gruźlicy – choroby zakaźnej, która wciąż stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Choć obecnie istnieją skuteczne szczepienia chroniące przed najcięższymi jej postaciami, to kluczową rolę odgrywa także kondycja naszego układu odpornościowego i stan płuc.

– Na choroby, w tym gruźlicę, bardziej narażone są osoby z obniżoną odpornością. A na nią wpływ mają m.in. czynniki środowiskowe, takie jak pyły – zaznaczyły rozmówczynie.

Czym są pyły i dlaczego są groźne?

Pyły to drobne cząsteczki unoszące się w powietrzu – zarówno widoczne, jak kurz podczas sprzątania, jak i całkowicie niewidoczne dla ludzkiego oka. Te najmniejsze są szczególnie niebezpieczne, ponieważ mogą przenikać głęboko do układu oddechowego.

– Wdychamy je każdego dnia, często nie mając świadomości. Najdrobniejsze cząstki mogą omijać naturalne mechanizmy obronne organizmu i docierać aż do pęcherzyków płucnych, a nawet do krwiobiegu – wyjaśniały ekspertki.

Nie każdy pył jest taki sam

Pyły różnią się między sobą składem i wielkością. Mogą zawierać m.in. kurz, pyłki roślin, metale ciężkie czy substancje chemiczne. Kluczowe znaczenie dla zdrowia ma ich wielkość – im mniejsze cząstki, tym głębiej wnikają do układu oddechowego.

Na ich zachowanie wpływają również warunki środowiskowe. W wilgotnym powietrzu częściej zatrzymują się w górnych drogach oddechowych, natomiast w suchym i zimnym – łatwiej docierają do płuc.

Gdzie spotykamy pyły?

Pyły obecne są zarówno w środowisku pracy, jak i w codziennym życiu. Występują m.in. w przemyśle, rolnictwie, budownictwie czy stolarstwie. Powstają podczas procesów takich jak kruszenie, przesypywanie czy spalanie.

Jednak równie często mamy z nimi do czynienia na co dzień – w postaci spalin samochodowych, pyłów z dróg, dymu z pieców czy aerozoli. W pomieszczeniach źródłem mogą być kurz, roztocza, sierść zwierząt, a także kosmetyki w sprayu, takie jak dezodoranty czy lakiery do włosów.

Jak pyły wpływają na zdrowie?

Wpływ pyłów na organizm zależy od ich rodzaju, stężenia, wielkości oraz czasu narażenia. Skutki mogą pojawiać się stopniowo i często rozwijają się przez lata.

Najczęstsze objawy krótkotrwałego kontaktu to:

• podrażnienie nosa i gardła,
• kichanie,
• chrypka.

Długotrwałe narażenie może prowadzić do poważnych chorób układu oddechowego, zwiększonej podatności na infekcje, a nawet zmian przewlekłych.

– Najdrobniejsze cząsteczki mogą osadzać się w pęcherzykach płucnych i pozostawać tam na długo, uszkadzając tkanki i osłabiając naturalną odporność organizmu – podkreślono w audycji.

Jak chronić płuca?

Choć całkowite unikanie pyłów jest niemożliwe, można znacząco ograniczyć ich wpływ na zdrowie. W środowisku pracy kluczowe są odpowiednie warunki, wentylacja oraz stosowanie środków ochrony osobistej, takich jak maski z filtrami.

W codziennym życiu warto pamiętać o kilku zasadach:

• regularnie wietrzyć pomieszczenia,
• ograniczać stosowanie aerozoli,
• zachować ostrożność podczas sprzątania,
• unikać palenia papierosów.

Szczególnie ważne jest to ostatnie – dym tytoniowy w połączeniu z pyłami działa synergicznie, potęgując negatywne skutki dla układu oddechowego.

Zdrowie na lata

Ekspertki podkreśliły, że dbanie o płuca to inwestycja w zdrowie na przyszłość. Warto obserwować swój organizm i nie lekceważyć objawów, takich jak przewlekły kaszel czy podrażnienie dróg oddechowych.

– Jeśli objawy utrzymują się dłużej i utrudniają codzienne funkcjonowanie, należy skonsultować się z lekarzem – zaznaczyły.

Audycja „Zdrowie na fali” to cykl edukacyjny realizowany we współpracy z Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Białymstoku, który przybliża mieszkańcom regionu najważniejsze zagadnienia związane ze zdrowiem i profilaktyką.