W audycji „Bez krawata” na antenie Radia Jard gośćmi były Katarzyna Ancipiuk, dyrektor Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, oraz Urszula Szymak-Waśkiewicz, kustoszka muzeum. Spotkanie odbyło się tuż przed ważnym wydarzeniem naukowo-kulturalnym – seminarium „Podlasie. Dawne i współczesne konteksty”, które będzie podsumowaniem międzyuczelnianego obozu etnograficznego Podlasie 2025.
Nauka, muzeum i Podlasie w jednym miejscu
Obóz etnograficzny odbył się w dniach 10–17 maja 2025 roku i został zorganizowany we współpracy Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej z Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu, Stowarzyszeniem Muzealników na Wolnym Powietrzu w Polsce oraz Narodowym Instytutem Kultury. W badaniach uczestniczyli studenci i wykładowcy z najważniejszych uczelni w kraju, m.in. z Uniwersytetu Warszawskiego, Jagiellońskiego, Łódzkiego, Toruńskiego i Wrocławskiego.
Celem obozu było poznanie i udokumentowanie kulturowego dziedzictwa Podlasia – zarówno materialnego, jak i niematerialnego – oraz pokazanie młodym badaczom, jak w praktyce wygląda praca muzealnika i etnografa.
Badania terenowe w Krainie Otwartych Okienic
Badania prowadzono m.in. w miejscowościach Soce, Puchły, Pawły, Ciełuszki, Kaniuki, skupionych wokół Krainy Otwartych Okienic. Jak podkreślały rozmówczynie, wybór nie był przypadkowy – to obszar o wyjątkowym drewnianym budownictwie, bogatej historii i silnych tradycjach lokalnych.
Studenci spotykali się z mieszkańcami, dokumentowali wygląd domostw i zagród, ale przede wszystkim słuchali opowieści o życiu, pracy i codzienności. Pojawiły się historie tkaczek, hafciarek, twórców ludowych, a także spotkania z osobami kultywującymi dawne praktyki, w tym szeptuchą opowiadającą o leczeniu modlitwą i szeptem.
Gościnność i żywe dziedzictwo
Jednym z najmocniejszych doświadczeń obozu była otwartość i gościnność mieszkańców regionu. Studenci byli zapraszani do domów, stodół i pracowni, oglądali rodzinne kroniki, pamiętniki i archiwalne fotografie – często bardzo prywatne świadectwa historii, do których na co dzień trudno dotrzeć.
Szczególne wrażenie robiły sceny z codziennego życia, które przypominały obrazy sprzed kilkudziesięciu lat – kaflowe piece, zwierzęta w domach zimą, rozmowy na ławeczkach przed domami. To właśnie te detale tworzyły autentyczny obraz współczesnego Podlasia, silnie zakorzenionego w tradycji.
Ligawy i Ciechanowiec
Równolegle badania prowadzono także w okolicach Ciechanowca, gdzie studenci dokumentowali tradycje związane z ligawą – dawnym instrumentem pasterskim. Spotkania z twórcami i muzykami pozwoliły przyjrzeć się temu zjawisku z bliska, a zdobyta wiedza uzupełniła obraz regionalnego dziedzictwa dźwiękowego.
Seminarium podsumowujące już 30 stycznia
Efekty kilkumiesięcznych przygotowań i intensywnych badań zostaną zaprezentowane podczas seminarium „Podlasie. Dawne i współczesne konteksty”, które odbędzie się w piątek, 30 stycznia, w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej w Wasilkowie. W wydarzeniu wezmą udział naukowcy, muzealnicy, przedstawiciele instytucji kultury oraz samorządów.
Seminarium będzie okazją do rozmowy o znaczeniu badań terenowych, kształceniu przyszłych kadr muzealnych oraz o tym, jak dokumentowanie lokalnych historii wpływa na zachowanie tożsamości kulturowej regionu.
