60 lat białowieskich plenerów malarskich. Wystawa „Podlaski wymiar sztuki 3” przypomina o sile natury i spotkań artystów
Podlasie od lat inspiruje twórców ciszą, naturą i przestrzenią sprzyjającą zatrzymaniu się na chwilę. Białowieskie plenery malarskie na stałe wpisały się w historię regionu i polskiej sztuki, a ich 60-lecie stało się pretekstem do stworzenia wyjątkowej wystawy „Podlaski wymiar sztuki 3”. O znaczeniu tego wydarzenia na antenie Radia Jard opowiedział jeden z kuratorów – Janusz Żabiuk z Fundacji Marchand.
Wernisaż wystawy jest już za nami, jednak – jak podkreśla kurator – sama opowieść o sztuce, inspiracjach i spotkaniach wciąż trwa. Jego zdaniem największą siłą białowieskich plenerów są trzy elementy: miejsce, ludzie oraz czas pozwalający artystom zwolnić tempo. To właśnie atmosfera twórczych rozmów i wymiany doświadczeń sprawiła, że wydarzenia od lat przyciągały twórców nie tylko z Polski, ale także z Europy i Japonii.
Janusz Żabiuk patrzy na historię plenerów jako na nieustanny proces. Pierwsze edycje rozpoczęły się w latach 60., a tradycja naturalnie wygasła około 2000 roku. W 2023 roku została jednak reaktywowana, by – jak zaznacza kurator – nie zatracić ważnego dla regionu dziedzictwa i ponownie otworzyć Podlasie na sztukę oraz promować lokalnych artystów poza jego granicami.
Wystawa zestawia prace historyczne z najnowszymi realizacjami. Obok dzieł twórców z lat 60., 70. i 80. można zobaczyć obrazy powstałe w 2025 roku, podczas jubileuszowego pleneru. Takie skonfrontowanie pokoleń pozwala zauważyć zarówno zmiany techniczne i warsztatowe, jak i ciągłość emocji oraz artystycznej ekspresji.
Choć Białowieża kojarzy się przede wszystkim z naturą, inspiracje artystów nie ograniczały się wyłącznie do pejzażu. Plenery były przestrzenią wolności twórczej – szczególnie w okresie odchodzenia od socrealizmu – a natura często stawała się punktem wyjścia do abstrakcji, refleksji czy zapisu emocji. Współcześnie twórcy pracują w różny sposób: jedni malują bezpośrednio w plenerze, inni kontemplują przestrzeń, fotografują ją i przenoszą swoje wrażenia do pracowni.
Kurator podkreśla, że to właśnie wyjątkowy spokój Puszczy Białowieskiej i bliskość jednego z ostatnich naturalnych lasów Europy przyciąga artystów od dekad. Kontakt z naturą, a także możliwość intensywnej wymiany doświadczeń między twórcami, tworzą atmosferę sprzyjającą powstawaniu nowych dzieł.
Jednym z największych odkryć podczas pracy nad wystawą okazało się zestawienie twórców sprzed kilkudziesięciu lat z artystami współczesnymi. Pokazuje ono nie tylko zmiany w sztuce, ale też znaczenie ciągłości środowiska artystycznego Podlasia. Janusz Żabiuk zwraca uwagę, że sztuka i artyści mają ogromny wpływ na wizerunek miasta i regionu, choć nie zawsze są doceniani na równi z inwestycjami infrastrukturalnymi.
Osoby odwiedzające wystawę nie muszą znać historii plenerów. Najważniejsze – zdaniem kuratora – jest, by dać sztuce czas i zatrzymać się przy obrazach na dłużej. To właśnie cierpliwe obcowanie z dziełami pozwala wejść w ich emocje i odkryć własne interpretacje.
Wystawa „Podlaski wymiar sztuki 3. 60 lat białowieskich plenerów malarskich” pokazuje, że mimo upływu lat i zmieniających się technik inspiracja naturą oraz drugim człowiekiem pozostaje w sztuce niezmienna.
