Ewa Tokajuk i Urszula Glińska

Zdrowie roślin to nasze zdrowie. Dlaczego ten temat dotyczy każdego z nas?

W audycji „Zdrowie na fali” w Radio Jard, realizowanej we współpracy z Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Białymstoku, poruszono temat, który z pozoru może wydawać się odległy, a w rzeczywistości dotyczy każdego z nas – zdrowie roślin. Gośćmi programu były dr Ewa Tokajuk oraz Urszula Glińska.

Rośliny – fundament naszego życia

Jak podkreślały ekspertki, rośliny stanowią około 80 procent podstawy naszej żywności. To one produkują tlen, pochłaniają dwutlenek węgla, oczyszczają powietrze i chronią glebę przed erozją. Bez zdrowych roślin nie ma zdrowej żywności, stabilnej gospodarki ani równowagi klimatycznej.

– Chroniąc rośliny, chronimy siebie – zaznaczały rozmówczynie.

Rośliny karmią nas bezpośrednio – poprzez warzywa i owoce – ale także pośrednio, jako pasza dla zwierząt. Ich kondycja wpływa więc na cały łańcuch żywnościowy.

Gdy rośliny chorują, odczuwamy to wszyscy

Choroby i szkodniki mogą prowadzić do spadku plonów, a w konsekwencji do niedoborów żywności i wzrostu cen. Problemy producentów rolnych szybko przekładają się na sytuację konsumentów i całej gospodarki.

Historia pokazuje, jak poważne mogą być skutki zaniedbań w tym obszarze. W XIX wieku Wielki Głód w Irlandii był związany z zarazą ziemniaczaną. To dramatyczny przykład, jak zdrowie roślin może wpływać na losy całych społeczeństw.

Rola Sanepidu w ochronie roślin

Choć temat zdrowia roślin nie zawsze kojarzy się bezpośrednio z działalnością inspekcji sanitarnej, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Białymstoku nadzoruje wiele elementów produkcji pierwotnej.

Kontrolowane są m.in.:

• lokalizacja upraw i jakość wody do nawadniania,
• zagrożenia ze strony szkodników,
• wpływ suszy i zmian klimatycznych,
• sposób nawożenia i ewentualne błędy agrotechniczne,
• monitoring fitosanitarny,
• higiena zbiorów,
• transport i przechowywanie płodów rolnych.

Uszkodzenia mechaniczne czy nieprawidłowe magazynowanie mogą prowadzić do psucia się produktów, co oznacza nie tylko straty ekonomiczne, ale także zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności.

Egzotyczne rośliny – piękna pamiątka czy biologiczna bomba?

Szczególną uwagę zwrócono na przywożenie roślin, owoców i nasion spoza Unii Europejskiej. Choć egzotyczne sadzonki mogą wydawać się atrakcyjną pamiątką z podróży, mogą stać się nośnikiem groźnych patogenów i szkodników – często niewidocznych gołym okiem.

Dlatego obowiązują przepisy celne i wymóg świadectw fitosanitarnych. W obrębie Unii Europejskiej funkcjonuje tzw. paszport roślin – dokument potwierdzający, że roślina została skontrolowana i jest wolna od niebezpiecznych organizmów. W przypadku roślin spoza UE takiej gwarancji często nie ma.

Ekspertki apelują, by nie kierować się modą ani inspiracjami z mediów społecznościowych. Nieświadomie możemy zagrozić nie tylko własnemu ogrodowi, ale całemu środowisku.

„Plant Health for Life” – wspólna odpowiedzialność

Temat zdrowia roślin wpisuje się w kampanię „Plant Health for Life”, prowadzoną przez Państwową Inspekcję Sanitarną w duchu idei „Jedno zdrowie”. Zakłada ona, że zdrowie ludzi, zwierząt i roślin jest ze sobą ściśle powiązane.

Dbając o rośliny, dbamy o zdrowie nasze, naszych dzieci i przyszłych pokoleń.

Przedstawiciele sanepidu zachęcają do odwiedzania ich stoisk informacyjnych oraz śledzenia mediów społecznościowych, gdzie publikowane są materiały edukacyjne dotyczące m.in. bezpiecznego podróżowania i przywożenia roślin. Najbliższa okazja do spotkania z ekspertami już 6 marca podczas giełdy rolno-towarowej.

Audycja „Zdrowie na fali” powstaje we współpracy z Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Białymstoku.