Ewa Tokajuk i Tomasz Remus

W audycji „Zdrowie na fali” w Radiu Jard, przygotowywanej we współpracy z Wojewódzką Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną w Białymstoku, poruszono temat, który szczególnie wraca w okresie przedświątecznym – post. O jego znaczeniu w tradycji oraz o tym, jak wpływa na nasze zdrowie, rozmawiano z dr Ewą Tokajuk oraz Tomaszem Remusem.

Post – tradycja związana z przygotowaniem do świąt

Post wielu osobom kojarzy się przede wszystkim z czasem poprzedzającym Wielkanoc. W tradycji chrześcijańskiej jest to okres wyciszenia, refleksji oraz pewnych ograniczeń w jedzeniu. Dawniej miało to także praktyczny wymiar. Przed nadejściem wiosny zapasy żywności często się kończyły, dlatego naturalnie spożywano mniej produktów i prostsze posiłki.

Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej – żywność jest dostępna przez cały rok, a dieta wielu osób jest znacznie bardziej obfita niż kiedyś. Dlatego okres postu może być dla organizmu okazją do uporządkowania nawyków żywieniowych i wprowadzenia bardziej zrównoważonej diety.

Wiosna to dobry moment na zmianę nawyków

Po zimie wiele osób zmaga się z obniżoną odpornością, mniejszą aktywnością fizyczną oraz dietą bogatszą w tłuszcze i cukry. Wiosna sprzyja więc wprowadzeniu zdrowszych zasad żywienia.

Eksperci podkreślają, że korzystny może być taki sposób postu, który polega na zwiększeniu ilości warzyw, roślin strączkowych i mniej przetworzonej żywności. Warto także ograniczyć słodycze i używki. Dzięki temu organizm może odczuć realne korzyści.

Problem pojawia się wtedy, gdy post sprowadza się jedynie do rezygnacji z mięsa, a w zamian pojawia się więcej słodkich przekąsek czy produktów o wysokiej zawartości cukru. Taka zmiana nie poprawia jakości diety i nie sprzyja zdrowiu.

Modne diety i okna żywieniowe

Podczas audycji poruszono również temat popularnych obecnie diet opartych na tzw. oknach żywieniowych. Jedną z nich jest metoda polegająca na jedzeniu tylko w określonym przedziale czasu w ciągu dnia, na przykład przez osiem godzin, a przez pozostałe szesnaście godzin na powstrzymaniu się od jedzenia.

Choć niektóre badania wskazują, że taki model może pomagać w redukcji masy ciała czy poprawiać kontrolę apetytu, eksperci zaznaczają, że nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających jego długoterminowe korzyści zdrowotne. Co więcej, tego typu restrykcyjne diety nie są zalecane dla wszystkich. Nie powinny stosować ich między innymi kobiety w ciąży, matki karmiące, dzieci i młodzież, a także osoby z zaburzeniami odżywiania czy chorujące na cukrzycę.

Zbyt restrykcyjny post może osłabić organizm

Specjaliści zwracają uwagę, że zbyt duże ograniczenia w jedzeniu mogą negatywnie wpływać na odporność. Organizm potrzebuje odpowiedniej ilości energii oraz składników odżywczych, aby prawidłowo funkcjonować.

Ważne jest więc, aby dieta była zbilansowana i dostarczała m.in. witamin, minerałów oraz białka. Nie można zapominać także o innych elementach wpływających na zdrowie, takich jak odpowiednia ilość snu, nawodnienie czy aktywność fizyczna.

Umiar zamiast skrajności

Eksperci podkreślają, że najważniejszą zasadą jest zachowanie umiaru. Ani bardzo restrykcyjna dieta, ani nadmierne jedzenie – zwłaszcza w okresie świątecznym – nie sprzyjają zdrowiu. Lepiej postawić na jakość produktów i rozsądne porcje.

Post może być natomiast dobrym momentem, aby stopniowo wprowadzać zdrowsze nawyki – ograniczyć cukier, zmniejszyć porcje, zrezygnować z podjadania czy zwrócić większą uwagę na skład posiłków.

Jak podkreślano w audycji „Zdrowie na fali” w Radiu Jard, nawet niewielkie zmiany w codziennej diecie mogą przynieść pozytywne efekty, jeśli wprowadzane są konsekwentnie i z rozwagą.