Aleksandra Przybyszewska-Stępniak

Depresja wśród dzieci i młodzieży. Ekspertka UDSK w „Zdrowych rozmowach” Radia Jard

23 lutego obchodziliśmy Światowy Dzień Walki z Depresją. To okazja, by jeszcze głośniej mówić o problemie, który coraz częściej dotyka najmłodszych. W audycji „Zdrowe rozmowy” na antenie Radio Jard, realizowanej we współpracy z Uniwersytetem Medycznym w Białymstoku oraz szpitalami klinicznymi USK i UDSK, o kondycji psychicznej dzieci i młodzieży opowiadała Aleksandra Przybyszewska-Stępniak z Centrum Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Białymstoku.

Problem, który narasta

Jak podkreśliła specjalistka, depresja wśród dzieci i nastolatków rzeczywiście staje się coraz częstsza. – Musimy pamiętać, że depresja bywa również częścią innych chorób i zaburzeń psychicznych. W ostatnim czasie obserwujemy wzrost liczby młodych pacjentów zmagających się z tym problemem – zaznaczyła.

Ekspertka zwróciła uwagę na to, że depresja to coś znacznie więcej niż chwilowy smutek. To głębokie poczucie pustki i nicości. – Młodzi ludzie mówią, że czują się tak, jakby żyli, ale jakby ich nie było. Jakby wpadli do dziury, z której nie potrafią wyjść – wyjaśniała.

Jak rozpoznać sygnały ostrzegawcze?

Dzieci i nastolatki rzadko same wprost mówią o swoich trudnościach. Dlatego tak ważna jest czujność rodziców i nauczycieli. Objawem może być nagła zmiana zachowania – wycofanie się z aktywności, które wcześniej sprawiały radość, izolowanie się, nadmierna senność lub bezsenność, zmiany apetytu.

Aleksandra Przybyszewska-Stępniak zwróciła uwagę również na tzw. wysokofunkcjonującą depresję. – To sytuacja, gdy dziecko świetnie radzi sobie w szkole, ma przyjaciół, uśmiecha się, a jednocześnie mówi: „Nie czuję nic”. Taki sygnał powinien szczególnie nas zatrzymać i skłonić do rozmowy – podkreśliła.

Siła relacji rodzinnych

Ogromne znaczenie w kształtowaniu odporności psychicznej mają relacje w domu. – To pierwsza rzecz, na którą patrzymy, pracując z młodym człowiekiem – mówiła ekspertka.

Odporność psychiczna może mieć częściowo podłoże wrodzone, ale w dużej mierze da się ją budować. Kluczowe jest wspieranie dziecka bez oceniania i moralizowania. – Młodzi ludzie często mówią, że gdy zaczynają się zwierzać, słyszą wykład albo gotową receptę. A oni potrzebują przede wszystkim wysłuchania – zaznaczyła.

Specjalistka zachęcała, by pozwalać dzieciom mówić o emocjach bez lęku przed krytyką. – Samo przyjście i powiedzenie „jest mi pusto” wymaga ogromnej odwagi. To często decyzja dojrzewająca miesiącami – dodała.

Pierwsza wizyta i leczenie

Pierwsza konsultacja psychoterapeutyczna zazwyczaj odbywa się z udziałem rodzica i dziecka. Część spotkania poświęcona jest rozmowie z rodziną jako całością, a część – indywidualnej rozmowie z młodym pacjentem.

Depresję u dzieci i młodzieży można skutecznie leczyć – terapią, wsparciem rodziny, a w niektórych przypadkach również farmakologicznie. – Czasem zmiany wymagają nie tylko dziecka, ale całej rodziny – podkreśliła Aleksandra Przybyszewska-Stępniak.

Codzienne wzmacnianie zdrowia psychicznego

Ekspertka zwróciła uwagę na rolę edukacji i otwartego mówienia o zdrowiu psychicznym. Media społecznościowe, takie jak TikTok, mogą być zarówno wsparciem, jak i źródłem uproszczonych diagnoz. Dlatego tak ważne jest budowanie z dzieckiem relacji opartej na zaufaniu.

– Nie jesteśmy w stanie w pełni kontrolować świata naszych dzieci. Możemy jednak stworzyć w domu taką atmosferę, by wiedziały, że z każdą trudnością mogą do nas przyjść i nie stracą w naszych oczach – podsumowała.

Rozmowa w Radiu Jard pokazała, że depresja wśród najmłodszych to temat wymagający uwagi, empatii i wspólnego działania – rodziców, nauczycieli oraz specjalistów.